Ile kosztuje absencja chorobowa w sezonie

- Dni zwolnień w sezonie
- 200
- 40 osób po 5 dni
- Wynagrodzenie chorobowe
- 29 914 zł
- 80%, płaci pracodawca
- Koszt sezonu razem
- 148 250 zł
- z zastępstwami i stratą marży
Przykładowe wyliczenie przy założeniach z tekstu.
Skąd te liczby5 założeń
- Firma produkcyjna, 40 osób, pensja 6500 zł brutto
- Średnio 5 dni zwolnienia na osobę od listopada do marca, wszystkie w limicie pracodawcy
- 60% brakujących godzin pokrywają nadgodziny innych z dodatkiem 50%
- Pozostałe 40% godzin to praca niewykonana, 80 zł marży na godzinę
- Narzuty pracodawcy na nadgodziny około 20,5%
Czterdzieści osób, po pięć dni zwolnienia na głowę między listopadem a marcem. Wynagrodzenie chorobowe to w tym przykładzie niecałe 30 tysięcy złotych. Cały sezon kosztuje firmę 148 tysięcy, bo resztę płaci się za zastępstwa i niewyprodukowane sztuki.
W połowie listopada kierowniczka produkcji w zakładzie przetwórstwa drewna pod Gorzowem Wielkopolskim zaczyna dzień od telefonu. Najpierw sprawdza, kto napisał, że nie przyjdzie, potem przestawia ludzi na grafiku, potem dzwoni do tych, którzy mają wolne. Właściciel zapytał mnie, ile ta jesienna karuzela kosztuje firmę naprawdę. Słyszał tylko o wynagrodzeniu chorobowym, bo to widać na liście płac.
Zwolnienia lekarskie to temat, przy którym łatwo popaść w złość na ludzi. Nie o to chodzi w tym tekście. Ludzie chorują, szczególnie jesienią i zimą, i firma musi mieć to w rachunku tak samo jak ceny prądu.
Założenia
Przykład opiera się na widełkach z 2026 roku dla firmy produkcyjnej pracującej na jedną zmianę.
- 40 osób na produkcji, pensja 6500 zł brutto.
- Średnio 5 dni zwolnienia na osobę między listopadem a marcem. To założenie przykładu, nie statystyka. Każda firma ma tę liczbę w swoich kadrach i warto ją stamtąd wziąć.
- Wszystkie dni mieszczą się w okresie, za który płaci pracodawca.
- 60% brakujących godzin pokrywają nadgodziny innych pracowników z dodatkiem 50%.
- Pozostałe 40% godzin to praca niewykonana. Z każdej takiej godziny firma traci 80 zł marży, czyli sprzedaży po odjęciu materiału.
- Narzuty pracodawcy na nadgodziny około 20,5%.
Co płaci pracodawca, a co ZUS
Przepisy dzielą zwolnienie na dwie części. Przez pierwsze 33 dni choroby w roku kalendarzowym wynagrodzenie płaci pracodawca. W przypadku pracowników, którzy skończyli 50 lat, ten okres to 14 dni. Dopiero potem pracownik dostaje zasiłek chorobowy z ZUS.
Wynagrodzenie chorobowe to zwykle 80% podstawy. Podstawą jest pensja pomniejszona o składki na ubezpieczenia społeczne pracownika, czyli o 13,71%. Przy 6500 zł brutto podstawa to 5608,85 zł, dzienna stawka po podzieleniu przez 30 to 186,96 zł, a 80% z niej to 149,57 zł za dzień. Od wynagrodzenia chorobowego nie płaci się składek na ubezpieczenia społeczne, więc to pełny koszt dla firmy.
Są wyjątki od 80%. Za zwolnienie w czasie ciąży i po wypadku w drodze do pracy albo z pracy wynagrodzenie wynosi 100% podstawy. Po wypadku przy pracy pracownik dostaje od pierwszego dnia zasiłek z ZUS, więc ten koszt nie obciąża listy płac, za to obciąża firmę w inny sposób, o czym pisałem w tekście o tym, ile kosztuje wypadek przy pracy. W tym przykładzie zakładam zwykłe jesienne choroby, więc wszystko liczę po 80%.
200 dni razy 149,57 zł to 29 914 zł. Ta liczba trafia na listę płac i to ją właściciele zwykle mają w głowie.
Prawdziwy koszt jest gdzie indziej
Pusty grafik trzeba czymś zapełnić. Każdy dzień zwolnienia to 8 godzin pracy, czyli w tym przykładzie 1600 godzin w sezonie.
Część z nich pokrywają nadgodziny. Stawka godzinowa przy 6500 zł i 168 godzinach to 38,69 zł, z dodatkiem 50% i narzutami pracodawcy wychodzi 69,93 zł za godzinę. 960 godzin, czyli 60% brakujących, to 67 136 zł.
Reszta, 640 godzin, nie zostaje odrobiona. Sztuki, które nie powstały, to utracona marża: 640 razy 80 zł daje 51 200 zł. Jeśli tych sztuk nie dało się sprzedać później, strata jest ostateczna. Jeśli odbiorca poczekał, przesuwa się tylko w czasie, za to często z karą umowną albo rabatem.
| Pozycja | Wyliczenie | Koszt |
|---|---|---|
| Wynagrodzenie chorobowe | 200 dni po 149,57 zł | 29 914 zł |
| Nadgodziny za zastępstwa | 960 godzin po 69,93 zł | 67 136 zł |
| Niewykonana praca | 640 godzin po 80 zł marży | 51 200 zł |
| Razem | 148 250 zł |
Wynagrodzenie chorobowe to tylko jedna piąta kosztu; resztę robią zastępstwa i sztuki, których nikt nie zrobił.
Wynagrodzenie chorobowe to mniej więcej jedna piąta całego kosztu. Resztę widać dopiero w wyniku, kiedy ktoś zestawi nadgodziny z planem produkcji.

Czego nie widać nawet w tej tabeli
Nadgodziny mają granice. Kodeks pracy ogranicza ich liczbę w roku, a ludzie, którzy przez trzy tygodnie zastępują chorych kolegów, sami zaczynają chorować albo robić więcej błędów. Brygadzista z nocnej zmiany powiedział mi kiedyś, w fabryce, w której liczyłem koszty, że najgorsze nie są dni, gdy brakuje dwóch osób, tylko tydzień po nich, kiedy reszta ma dość.
Druga rzecz to stanowiska, na których zastępstwo jest niemożliwe. Jeśli tylko jedna osoba umie ustawić maszynę, jej zwolnienie zatrzymuje całe stanowisko, a nie godzinę pracy. Tak samo z uprawnieniami: jeśli jedyny operator wózka z uprawnieniami jest chory, magazyn stoi.
Trzecia to rotacja. Zespół, w którym od listopada do marca ciągle brakuje ludzi, a ci, którzy są, pracują po godzinach, traci ludzi wiosną. O tym, ile kosztuje każde takie odejście, pisałem w tekście o tym, ile kosztuje odejście pracownika z produkcji.
Co można zrobić za mniejsze pieniądze
Absencji nie da się wyzerować i nie ma sensu próbować kontrolami każdego zwolnienia. ZUS może skontrolować prawidłowość korzystania ze zwolnienia, pracodawca zatrudniający ponad 20 osób też, ale to narzędzie na pojedyncze nadużycia, a nie na jesienną falę przeziębień.
Bardziej opłaca się przygotować firmę na to, że ktoś zawsze będzie chory:
- nauczyć co najmniej dwie osoby obsługi każdego stanowiska, od którego zależy reszta linii;
- planować produkcję na jesień z kilkuprocentowym zapasem godzin, a nie na sto procent obsady;
- mieć listę ludzi, którzy chętnie wezmą dodatkowe zmiany, i umowę z agencją pracy na szczyty.
Szczepienie przeciw grypie opłacone przez firmę to koszt rzędu kilkudziesięciu złotych na osobę, w tym przykładzie około 3200 zł za całą załogę. Ile dni zwolnień pozwoli zaoszczędzić, nie wiem, bo to zależy od sezonu i od tego, ile osób się zaszczepi. Rachunek jest prosty: jeśli zapobiegnie kilkunastu dniom zwolnień w roku, zwraca się z nadwyżką.
Najpierw liczba, potem opinia. Właściciel spod Gorzowa przestał zżymać się na listę płac, kiedy zobaczył, że nadgodziny kosztują go ponad dwa razy więcej niż samo chorobowe. Pierwsze, co zrobił, to wysłał dwie osoby na szkolenie z ustawiania maszyny, którą umiał przezbroić tylko jeden człowiek.
Zanim podpiszesz
- Wyciągnij z kadr liczbę dni zwolnień z ostatnich dwóch sezonów jesienno-zimowych, miesiąc po miesiącu.
- Zestaw je z nadgodzinami w tych samych miesiącach. To pokaże prawdziwy koszt lepiej niż lista płac.
- Sprawdź, które stanowiska obsługuje tylko jedna osoba, i zaplanuj dla nich zastępców jeszcze przed grudniem.
- Uwzględnij w grafiku, że osoby po 50. roku życia przechodzą na zasiłek z ZUS po 14 dniach, a nie po 33.
- Policz zapas godzin w planie produkcji na sezon i porozmawiaj z agencją pracy, zanim będzie potrzebna.